چگونه  با بزرگان صحبت کنیم؟!

(63) لاتجعلوا دعاء الرسول بينکم کدعاء بعضکم بعضاً قد يعلم الله الذين يتسللون منکم لواذا فليحذر الذين يخالفون عن امره ان تصيبهم فتنة او يصيبهم عذاب اليم.

در اين آيه يک دستور اخلاقي به مسلمانان مي‏دهد که با اجراء آن حدود و احترامات بزرگان محفوظ مي ‏ماند و براي اجرا‏ کنندگان آن دستور، ادب و تربيت بوجود ميآيد. مي‏فرمايد: هنگامي که رسول خدا را بسوي خود دعوت مي‏کنید و او را صدا ميزنيد دعوت و نداي شما بايستي توأم با ادب و تربيت باشد و طوري او را صدا بزنيد که حدود و احترامات او را رعايت کرده باشيد.  خواهش و دعوت شما بايستي آميخته به تعظيم و احترام باشد تا معلوم گردد که شما با شخصيت بزرگ و انساني بزرگوار روبرو هستید. خدا منافقين و کساني که سر به پناه يکديگر مي ‏برند، مخفيانه  و جسورانه عليه پيغمبر سخناني مي‏گويند مي‏شناسد، کساني که نافرماني خدا مي‏ کنند از گناه و معصيت خود برحذر باشند، مبادا در اثر نافرماني آن‏ها فتنه‏ اي بوجود آيد و دين آن‏ها را نابود کند و يا اين که عذاب دردناکي به آن‏ها رو آورد. در اين قسمت از آيه شريفه تذکر مي‏دهد که يکي از دلائل احترام به شخصيتهاي بزرگ روحاني و آسماني رعايت سکوت و توجه به سخنان او در محضر علم و يا در مرکز امور اجتماعي است ، در حضور يک ملجاء بزرگ اشتغالات خصوصي افراد با يکديگر و تشکيل جلسات خصوصي در يک مجلس بزرگ عمومي خلاف ادب و نزاکت است. در کتاب آداب المتعلمين مي‏گويند: يکي از شرائط ادب شاگردان اين است که هنگامي که در مجلس تعليمات وارد مي‏شوند، بعد از سلام به عموم اهل مجلس جداگانه به معلم و استاد سلام کنند، و در مجلس او با يکديگر حرف نزنند و مخصوصاً راز و نجوي با يکديگر نداشته باشند. مجلس در حضور يک استاد بزرگ بايستي در وضع وابستگي کامل نسبت به او قرارگيرد. طوري بنشينند و نگاه کنند  و گوش بدهند که تمام آن‏ها اجزاء و اعضاء وابسته به آن استاد بزرگ باشند. در يکي ديگر از آيات قرآن سوره انفال خداوند متعال به کساني که وارد محضر علم و دانش مي‏شوند دستور مي‏دهد که  وقتي امام يا پيغمبر يا ملجاء ديگر تعليمات خود را شروع مي‏کند، شما ابتدا بايستي با ساکت نشستن، ادب و احترام او را رعايت کنيد، پس از سکوت به سخنان او گوش دهيد و بعد ازگوش دادن مطالب  او را حفظ کنيد و بعد از حفظ کردن تمرينات عملي براساس تعليمات او بوجود آوريد و بعد از تمرينات عملي به نشر علم و دانش مشغول شويد،  شرائط پنجگانه بالا تفسيري از اين آيه شريفه و حديثي است در کتاب معالم که به همين مناسبت وارد شده است. در آخرين آيه اين سوره  خداوند خود را بعنوان يک پليس حاضر و ناظر و ضامن اجراي مقررات اين سوره شريفه معرفي  مي‏کند، مي‏فرمايد: هر چه هست در آسمان‏ها و زمين‏ها مال خداست روش عملي و اخلاقي شما را مي‏داند و هم آن که از روزي که همه شما بسوي او رجوع خواهيد کرد آگاه است، آن روز شما را به اعمالي که انجام داده‏ ايد خبر خواهد داد. (تفسیر سوره نور)