دلیل اهمیت تفکر در دین مقدس اسلام چیست؟

در تقدير خدا آنجا كه‌ بخواهند سرمايه‌ ديني‌ انسان‌ها را بشناسند كه‌ به‌ چه‌ ميزان‌ و چه‌ اندازه‌ است‌ مستقيما به‌ معرفت‌ آنها به‌ خدا و ائمه‌ اطهار نگاه‌ مي‌ كنند. به‌ هر ميزاني‌ كه‌ معرفتشان‌ بالاست‌ ارزش‌ ديني‌ و الهي‌ آنها بالاست‌ و به‌ هر ميزاني‌ كه‌ معرفت‌ آنها پائين‌ است‌ ارزش آنها پايين است. اساسا در قيمت‌ گذاري‌ و ارزشمندي‌ انسان ‌ها در دين‌ خدا مسائل‌ كمّي‌ و كيفي ظاهري‌ دين‌ مردم‌ در لباس‌ نماز و روزه‌ و ساير عبادات‌ مطرح‌ نيست‌ بلكه‌ آن‌ چه‌ در اين‌ ارزش‌ گذاري‌ مطرح‌ است‌ معرفتي‌ است‌ كه‌ به‌ خدا و دين‌ خدا و ائمه‌ اطهار عليهم‌السلام‌ دارند. گاهي‌ يك‌ دانشمندي‌ كه‌ قلم‌ روي‌ كاغذ مي ‌برد دست‌ خود را حركت‌ مي ‌دهد چند كلمه ‌اي‌ مي ‌نويسد، اين‌ حركت‌ كوچك‌ بيشتر ارزش‌ پيدا مي‌ كند از كارگري‌ كه‌ آن‌ همه‌ خود را خسته‌ كرده‌ است‌ و عرق‌ ريخته‌ است.‌ در اين‌ رابطه‌ حديث‌ مشهور از ائمه‌اطهار عليهم‌ السلام‌ در مقايسه‌ خون‌ شهيد و قلم‌ و كاغذ يك‌ عالم‌ دانشمند وارد شده‌ است‌ كه‌ امام‌ فرمودند: روز قيامت‌ خون‌ شهيد را با قلم‌ و مركب‌ يك‌ عالم‌ دانشمند موازنه‌ و مقايسه‌ مي ‌كنند كه‌ كداميك‌ بيشتر ارزش‌ دارد. در اين‌ مقايسه‌ قلم‌ و كاغذ علماء بر خون‌ شهداء مي‌ چربد و ارزش‌ بيشتري‌ پيدا مي‌ كند. البته‌ مقايسه‌ خون‌ شهداء با مداد و مركب‌ علماء مقايسه‌ كميت‌ به‌ كميت‌ نيست‌ تا بگوئيم‌ در آنجا چه‌ مقدار خون‌ روي‌ زمين‌ ريخته‌ و اين‌ جا چه‌ مقدار مركب‌ مصرف‌ شده‌ بلكه‌ از نظر كيفيت‌ است.‌ يعني‌ مقايسه‌ كيفيت‌ خون‌ شهدا با كيفيت‌ مداد و مركب‌ علماء تا بدانيم‌ خون ها چه‌ نتايجي‌ به‌ وجود آورده‌ و مداد و مركب‌ چه‌ نتايجي‌. همين‌ طور در ترازوهاي‌ قيامت‌ كه‌ انسان‌ها را وزن‌ مي‌ كنند و براساس‌ وزن،‌ آنها را قيمت‌ گذاري‌ مي‌ نمايند اين‌ موازنه‌ كيفيت‌ به‌ كيفيت‌ است‌. يعني‌ ميليون‌ها ركعت‌ نماز را گاهي‌ با يك‌ كلمه‌ ذكر خدا مقايسه‌ مي‌كنند. اين‌ يك‌ كلمه‌ ذكر خدا بر آن‌ ميليون ‌ها ركعت‌ نماز و روزه‌ مي‌ چربد. سنگيني‌ و سبكي‌ اعمال‌ و اشخاص‌ هم‌ روز قيامت‌ به‌ همين‌ كيفيت‌ است.‌ يعني‌ موازنه‌ كيفيت‌ ها به‌ كيفيت ‌ها. خداوند در سوره‌ قارعه‌ مي ‌فرمايد: هركس‌ ترازوي‌ عملش‌ سنگين‌ در آيد، در زندگي‌ پسنديده‌ و گوارائي‌ جای مي‌ گيرد و هركس‌ سبك‌ درآيد در زندگي‌ ناگوارایي‌ قرار مي ‌گيرد. اين‌ سبكي‌ و سنگيني‌ مربوط‌ به‌ كيفيت‌ اعمال‌ است‌ نه‌ به‌ كميت،‌ و كيفيت‌ هم‌ مستقيما مربوط‌ به‌ معرفت‌ عمل‌ كنندگان‌ به‌ دين‌ خدا و نمازگزاران‌ و روزه‌ داران‌ است‌. ائمه‌ اصرار دارند كه‌ شما شيعيان‌ سعي‌ كنيد كيفيت‌ اعمال‌ شما در مسير معارف‌ شما بالا برود هر چه‌ معرفت‌ بالاتر ارزش‌ اعمالتان‌ بيشتر است.‌ مشاهده‌ مي‌كنيم‌ كه‌ در زندگي‌ آخرت‌ برنامه‌ هاي‌ عملي‌ و عبادتي‌ انسان‌ها لغو مي‌ شود و خاتمه‌ پيدا مي‌ كند وليكن‌ برنامه ‌هاي‌ علمي‌ و معرفتي‌ آنها به‌ حال‌ خود و جاي‌ خود باقي‌ مي ‌ماند و گسترش‌ پيدا مي‌ كند. مكتب‌ شيعه‌ و بيانات‌ ائمه‌ اطهار عليهم‌ السلام‌ همه‌ جا متكي‌ به‌ معارف‌ مردم‌ است‌ نه‌ به‌ حجم‌ اعمال‌ آنها كه‌ تظاهرات‌ به‌ نماز و روزه‌ و خمس‌ و زكات‌ و جهاد باشد. در اين‌ رابطه‌ در كتاب‌ كافي‌ كه‌ بهترين‌ كتاب‌ شيعيان‌ است‌ چقدر زياد احاديث‌ و رواياتي‌ وارد شده‌ كه‌ مردم‌ را تشويق‌ مي‌كنند هرچه‌ بهتر و بيشتر معارف‌ خود را به‌ خدا و ائمه‌اطهار عليهم‌ السلام‌ بالا ببرند مي ‌فرمايند: روز قيامت‌ فقط‌ به‌ عقل‌ و معرفت‌ مردم‌ نگاه‌ مي‌كنند.  يعني‌ روز قيامت‌ ثواب هاي‌ الهي‌ برابر عقل‌ و شعور مردم‌ به‌ آنها مي‌ رسد. هرچه‌ عقل‌ و شعورشان‌ بالاتر، ثواب‌ الهي‌ براي‌ آنها بزرگتر و عظيم ‌تر است‌ و هر چه‌ عقل‌ و معرفتشان‌ پائين ‌تر، ثواب‌ الهي‌ بر آنها كمتر و كوچكتر است‌. اين‌ جمله‌ در زبان‌ ائمه‌ اطهار عليهم‌ السلام‌ خيلي‌ مشهور است‌ كه‌ فرموده‌ اند: المعروف‌ بقدر المعرفه‌ و يا به‌ زبان‌ ديگر گفته ‌اند:  فالعطيات‌ بقدر القابليات‌ يعني‌ بخشش‌ الهي‌ برابر معرفت‌ و قابليت مردم‌ به‌ آنها مي‌رسد. لذا در دين‌ اسلام‌ به‌ رهبري‌ ائمه‌ اطهار عليهم‌ السلام‌ ساعت‌ و دقيقه ‌اي‌ از عمر بهتر و بالاتر نيست از آن‌ ساعت‌ و دقيقه ‌اي‌ كه‌ انسان‌ها در تفكرات‌ خودشان‌ نتيجه‌ مي ‌گيرند تا معرفتشان‌ بالا برود و يا از مطالعات‌ خودشان‌ و يا از تماس‌ با علماء و دانشمندان‌ و يا قرائت‌ احاديث‌ و دعاهاي‌ وارده.‌  به‌ طور كلي‌ هر عملي‌ و هر حالتي‌ كه ميزان‌ علم‌ و معرفت‌ را بالا مي‌ برد و ضمن‌ آن‌ انسان‌ به‌ حق‌ و باطل‌ يا به‌ اهل‌ حق‌ و باطل‌ آشنائي‌ پيدا مي ‌كند همان‌ دقيقه‌ و يا عمل‌ شب‌ قدر است‌ و نتيجه ‌اي‌ كه‌ معرفت‌ باشد فيض‌ شب‌ قدر است‌ كه‌ خداوند مي‌فرمايد شب‌ قدر از هزار ماه‌ بهتر و بالاتر است.‌ اين‌ رقم‌ هم‌ به‌ اين‌ معنا نيست‌ كه‌  فقط از هزار ماه‌ بيشتر مي ‌ارزد بلكه‌ از ميليون‌ها ماه‌ و سال‌ بيشتر مي ‌ارزد. پس‌ به‌ طور كلي‌ ائمه‌ اطهار عليهم‌ السلام‌ و پيش‌ از آنها خداوند متعال‌ به‌ معارف‌ بندگان‌ تكيه‌ دارند تا معلوم‌ شود چه‌ مقداري‌ مي ‌دانند و مي ‌فهمند. (کتاب سیره ائمه اطهار ع)