علت تفاوت ارث و دیات بین زن و مرد

انسان‏ها در قضاوت انسان بودن مساوي يکديگر هستند و هيچ‏کدام از آن‏ها بر ديگري تفاوت انساني ندارند. اگر يک‏نفر از آن‏ها از نظر علم و دانش و حکمت و يا هنر بر ديگران سبقت گرفته انسان‏هاي عقب افتاده هم لياقت دارند که همان علم و حکمت و يا دانش و هنر را فرا گيرند و خود را به انسان‏هاي پيشرفته برسانند. لذا در قانون قصاص اسلامي اگر دانشمند بزرگواري کودک دو ماهه يا سه ماهه را بنا حق بکشد بجاي آن کودک، کشته مي‏شود، اگر مردي زني را بکشد و زني مردي را به قتل برساند، به جاي مقتول کشته مي‏شود با اين که اگر انسان‏ها تفاوت انساني با يکديگر مي‏داشتند چنين قصاصي جايز نبود مثل اين که اگر انساني حيواني را بکشد به جاي آن حيوان کشته نمي‏شود بلکه مأمور پرداخت قيمت آن حيوان است. از طريق همين قصاص اسلامي مي‏توانيم کشف کنيم که دين اسلام بين انسان‏ها در حقوق و مزاياي انساني تفاوتي قائل نشده است بلکه همه آن‏ها را مساوي قرار داده و اين تفاوتي که در ارث و يا پرداخت ديات و جريمه هاي قتل قائل شده براي تأمين خسارت مالي انسان مقتول است نه مربوط به اين که آن‏ها با يکديگر تفاوت انساني دارند. کساني که انساني را به قتل مي‏رسانند به اولياء مقتول دو خسارت وارد ساخته اند: خسارت انساني که انساني را به قتل رسانيدهاند و خسارت مالي که به همان ميزان منافع مالي اولياء مقتول را هدر داده‏ اند. پرداخت ديات و غرامت قتل و جراحات مربوط به تأمين خسارت مالي است و قصاص و قتل جراحت مربوط به خسارت انساني.

اما در مورد ارث خداوند نظر به اين که مقام قيوميت و مديريت زندگي را به مردان واگذار کرده است و آن‏ها را مأمور پرداخت مهريه و نفقات زنان کرده است، از اين جهت که مخارج زندگي و انفاقات به آن‏ها واگذار شده، در تقسيم ارث، حق بيشتري براي آن‏ها قائل شده تا هنگام پرداخت مهريه زنان حقوق مالي زن و مرد با يکديگر برابر شود. مشاهده مي‏کنيم که اگر برادري  دو برابرخواهر ارث برده وقتي خواهر به خانه شوهر برود با گرفتن مهريه حقش با برادرش مساوي و يا بيشتر مي‏شود. دين اسلام در هيچ مرحله از مراحل حقوقي و قضايي تفاوتي بين زن و مرد قائل نشده است، پس در اين‏جا مي‏توانيم بين حقوق انساني و مالي تفاوت قائل شويم و بگوييم انسان‏ها، زن و مرد، بزرگ و کوچک، جوان و پير، در حقوق انساني مساوي با يکديگر هستند ولي در حقوق مالي جبران خسارت‏ها و تقويت‏هاي مالي بين زنان و مردان و يا پير و جوان تفاوت قائل مي‏شوند. حقوق مالي عبارت است از تصرفات و مالکيتي که انسان‏ها نسبت به مال و ثروت و يا منافع طبيعت پيدا مي‏کنند. انسان‏ها در اين تصرفات و ملکيت ها بر مبناي فعاليت و براساس کار و کوشش نسبت به يکديگر تفاوت پيدا مي‏کنند. يعني خداوند به مردان که سرپرست زندگي هستند و مأمورند از طريق کار و کوشش و مبارزه با عوامل طبيعت مال و ثروت بدست آورند وظيفه داده عائله خود را مانند خود اداره کنند در بهره برداري، خود را از آن‏ها جلوتر نيندازند. به همين مناسبت اداره مال و ثروت و حق مالکيت به آن‏ها واگذار شده وليکن در بهره برداري از مال و ثروتي که بدست آورده‏اند بين زنان و مردان تفاوتي وجود ندارد و شوهر از نظر اين که مأمور جمع مال و سرپرست زندگي است نسبت به مال و ثروتي که بدست آورده ولايت و مالکيت دارد يعني مديريت مال به او واگذار مي‏شود وليکن در استفاده کردن و بهره بردن از مال و ثروتي که بدست آورده بين او و همسرش و ساير فرزندان تفاوتي نيست همه به يک ميزان در شعاع مديريت شوهر از مال ثروت بهره مند مي‏شوند. پس بين زنان و مردان تفاوت حقوقي وجود ندارد. همه جا تساوي حقوق است. وليکن تفاوت شغلي بين زن و مرد وجود دارد که خداوند هر کدام از آن‏ها را براي کار مخصوص آفريده است نه کار زنان از دست مردان ساخته است که مانند آن‏ها بتوانند يک مادر باشند و نه کار مردان از زنان ساخته مي‏شود که مانند مردان يک پدر باشند. پدري و مادري شغل زن و مرد است وليکن اين پدر و مادر در حقوق مساوي هستند. ارث و يا تفاوت ديه زن و مرد مربوط به امور مالي و جبران خسارت مالي است نظر به اين که مديريت زندگي به مردان واگذار شده و آن‏ها هستند که بايستي مال و ثروت بدست آورند و زندگي را اداره کنند به مال بيشتري احتياج دارند زيرا آن‏چه مردان دارند حق زنان است و زنان در ثروت مردان شريکند وليکن مردان در ثروت زنان شريک نيستند به همين مناسبت خداوند مديريت مال زنان را به مردان واگذار کرده است و در مورد ديات کسي که مردي را بکشد بيشتر خسارت مالي بوجود مي‏آورد از کسي که زن را کشته است که براي جبران خسارت لازم مي‏شود مبلغ بيشتري بپردازد وليکن در قتل عمدي کسي که زن را بکشد، کشته مي‏شود و زني که مردي را بکشد به قصاص کشته مي‏شود. در آيه شريفه ارث براساس مديريت زندگي که به مردان واگذار شده و اين که مردان مأمور هستند مهر و نفقه به زنان بدهند خداوند در تقسيم ارث سهم مردان را از زنان بيشتر قرار داده است و فرموده است که درباره ارث فرزندان شما به شما توصيه مي‏کنم که اگر کسي از دار دنيا برود و پسر و دختر اولادي از او باقي بماند پسران دو برابر دختران مي‏برند اين قانون دو برابري در صورتي است که وارث‏ها پسر و دختر با هم باشند اگر وارث‏ها فقط پسر باشند همه برابر يکديگر ارث مي‏برند و تمام مال را بين خود قسمت مي‏کنند وليکن اگر وارث‏ها فقط دختر باشند اگر فقط يک دختر باشد نصف مال را در مرحله اول مي‏برد اگر پدر و مادر ميت در برابر دختر نبودند نصفه ديگر هم به دختر بر مي‏گردد. (تفسیر سوره نساء)