چه زمانی عمل انسان، عمل صالح حساب می شود؟

خداوندمتعال‌ در قانون‌گذاري‌ ديني‌ و دستورات‌ قرآني‌ اعمال‌ و اخلاق‌ انسانها را طوري‌ تنظيم‌ كرده‌ است‌ كه‌ ضمن‌ انجام‌ هر عملي‌ سه‌ نتيجه‌ بزرگ‌ براي‌ عامل‌ آن‌ عمل‌ حاصل‌ شود. در اين‌ صورت‌ اعمال‌ انسان‌ را از نظر ارتباط‌ به‌ آن‌ سه‌ نتيجه‌، عمل‌ صالح‌ مي ‌نامند. اگر يكي‌ از آن‌ سه‌ فايده‌ از عمل‌ انسان‌ حذف‌ شود، صلاحيت‌ عمل‌ هم‌ از بين‌ مي‌رود و عمل‌ فاسد و ناصالح‌ شناخته‌ مي‌ شود. نتايج‌ بزرگي‌ كه‌ از اعمال‌ انسان‌ مطلوب‌ خداوند متعال‌ است‌ به‌ شكلي‌ است‌ كه‌ نتايج‌ اول‌ و دوم‌ در شعاع‌ نتيجه‌ سوم‌ حاصل‌ مي ‌شود و اگر نتيجه‌ سوم‌ حذف‌ شود، آن‌ دو نتيجه‌ هم‌ قهرا" ضايع‌ مي ‌شود و عمل‌ انسان‌ فاسد مي ‌شود.  نتايج‌ سه‌گانه‌ عبارت‌ است‌ از:

 اول‌ - نتايج‌ مادي‌ و جلب‌ لذائذ و منافعي‌ كه‌ با طبيعت‌ و مزاج‌ انسان‌ ملايمت‌ دارد و در ضمن‌ ظهور آن‌ نتايج‌، انسان‌ عامل‌ از نعمتهاي‌ مادي‌ و لذائذ مادي‌ برخوردار و بهره ‌مند مي ‌شود. مانند استفاده‌ از مناظر زيباي‌ طبيعت‌ و بهره‌ برداري‌ از آنچه‌ خدا براي‌ انسان‌ و يا انسان‌ براي‌ انسان‌ آفريده‌ است‌. دوم‌ - نتايج‌ انساني‌ يعني‌ جلب‌ محبت‌ انسانها و پيدايش‌ انس‌ و آشنائي‌ با آنها به‌ طوري‌ كه‌ هر انساني‌ در پيدايش‌ نتيجه‌ دوم‌، عامل‌ بزرگ‌ آسايش‌ و آرامش‌ انسان‌ شود. و هر كدام‌ براي‌ ديگري‌ عامل‌ امنيت‌ و آسايش‌ كامل‌ باشد. يك‌ امنيت‌ طبيعي‌ كه‌ انسانها از طريق‌ محبتي‌ كه‌ به‌ يكديگر پيدا مي ‌كنند هر كدام‌ كوشش‌ دارند كه‌ خدمتگزار جدي‌ ديگري‌ بوده‌ و عامل‌ آسايش‌ او باشند. نتيجه‌ سوم‌ - جلب‌ محبت‌ و لطف‌ خداوند تبارك‌ و تعالي‌ از طريق‌ نيت‌ خالص‌ در انجام‌ عمل‌ خير و قصد تقرب‌ به‌ خداوند متعال‌، از طريق‌ خدمت‌ به‌ بندگان‌ صالح‌ و شايسته‌ او. با ظهور نتيجه‌ سوم‌، كه‌ جلب‌ محبت‌ خداوند متعال‌ است‌. اعمال‌ انساني‌ هر چند كه‌ از نوع‌ خدمت‌ به‌ خود و يا خانواده‌ و يا انسانهاي‌ ديگر باشد، شكل‌ عبادت‌ و بندگي‌ خدا به‌ خود مي ‌گيرد و در اين‌ عبادت‌ و بندگي‌ تقرب‌ به‌ خدا پيدا كرده‌ و ضمن‌ بهره‌ برداري‌ از لطف‌ و عنايت‌ خاص‌ او، آن‌ دو نعمت‌ ديگر كه‌ آسايش‌ انساني‌ و لذائذ مادي‌ باشد، به‌ نحو احسن‌ حاصل‌ مي ‌شود. حركت‌ انسان‌ در طريق‌ ظهور اين‌ سه‌ هدف‌ پرستش‌ و بندگي‌ خدا ناميده‌ مي‌ شود. (کتاب شجره طوبی)