هرکس و هر چیزی به زمان مخصوص خودش حواله شده است.

احال الاشيا لاوقاتها يعني هر کس و هر چيزي را به زمان مخصوص به خودش حواله کند. امام باقر عليه السلام به فرزندش اجازه نمي‌دهد که با آن هيأت خرافي بطليموسي مخالفت کند که مي‌گويند آسمان از شيشه بسيار ضيخيمي ‌ساخته شده است و همراه ستاره‌ ها به دور زمين مي‌ چرخد لذا در زمان جابربن حيان که قدري از مسايل فيزيکي و شيميايي آگاهي پيدا کرده بودند و مخفيانه کارگاه ‌هايي ساخته بودند تا به عقيده مردم زمان کيميايي بسازند که مس ‌ها را تبديل به طلا مي‌کند تحت تعقيب قرار گرفتند و عاقبت هم آن بزرگوار را منزوي نمودند و کتاب‌هاي آن را از بين بردند يا معروف است. مي‌گويند ايرانيان در صدر اسلام ‌ساعتي ساختند که براي رييس جمهور فرانسه هديه دادند، غربي ‌ها که آن ساعت را مي ‌ديدند حرکت مي‌کند و در اوقات معين زنگ مي‌ زند مي ‌گفتند: ايرانيان جن و شيطان را در داخل اين ساعت حبس کردند که اوقات را نشان مي‌دهد و در موقع معين زنگ مي‌ زند. ديگر اين که مولا امام صادق عليه السلام يک روز به يکي از شاگردانش که جابربن حيان بود فرمودند: در عالم چيزي نيست که ساکن و متوقف باشد. تمامي ‌اشياء موجودات از جمادات و نباتات و حيوانات و سنگ‌ها و کوه‌ ها متحرکند. فرمودند: اگر حرکت در عالم نباشد و يا موجودي در جاي خود ساکن و متوقف شود حيات عالم تبديل به مرگ مي‌شود. در اين جا براي اثبات حرکت جابربن حيان عرض کرد که آيا صدا هم حرکت مي‌کند؟ خيال مي‌کردند حرکت مال انسان‌ها و حيوانات است. حضرت فرمودند: آري صدا هم حرکت مي‌کند و از حرکت، صدا پيدا مي ‌شود در اين جا آهنگري را نشان دادند که صد قدم آن طرف تر آهن را مي‌کوبيد. حضرت به جابربن حيان فرمودند:  به آن آهنگر نگاه کن اول پتک آن را مي‌بيني که به آهن مي ‌خورد و بعد از لحظه اي صداي او را مي ‌شنوي، اگر صدا و يا حرکت ساکن مي ‌بود لازم بود همراه کوبيدن آهن که به چشم خود مي ‌بيني بلافاصله صدا را هم بشنوي. پس آن نابغه ‌ها و دانشمنداني که آمادگي دارند از مسير علوم تجربي و طبيعي حقايق را درک کنند زماني هم مخصوص به خود لازم دارند اگر در زمان ‌هاي قديم بودند کشته مي‌ شدند. لذا اين جهت مشاهده مي‌کنيم اگر در زمان ما که آخر الزمان است وسائل موجود در اختيار مردم نباشد و مردم بخواهند مانند زمان‌ هاي قديم زندگي کنند چه قدر زياد در زندگي آنها اختلال پيدا مي ‌شود. لذا مولا اميرالمومنين عليه السلام مي‌فرمايند: خدا هر علمي ‌و هر حقيقتي و يا هر انساني و يا هر پديده اي را در زمان مخصوص مربوط به خودش ظاهر مي ‌سازد. مي‌فرمايد: احال الاشياء لاوقاتها. يعني هر کس و هر چيزي را به زمان مخصوص به خودش حواله کند نه زمان جلوتر که قابل قبول نباشد و نه هم زمان بعد که مردم را به انتظار کشف خود قرار داده باشند.(ترجمه خطبه اول نهج البلاغه)