پرحوصله بودن و کم حوصله بودن از صفات عقل و جهل است.

تؤده و تسرع: تؤده و تسرع از ماده سرعت هم دو کلمه ضد و نقيض يکديگر هستند. تؤده به معناي متانت و سنگيني و عدم خستگي از کارها است. مثلا ساخت بعضي صنايع يک روز طول مي کشد و ساخت بعضي از آنها يک ماه و يکسال به همين کيفيت، و يا پيدايش محصول باغ و زراعت مدت معيني لازم دارد. به تعبير ديگر تؤده و تسرع به معناي پرحوصله بودن و کم حوصله بودن. انسانهاي جاهل و کم عقل در انجام کارها و يا رسيدن به مقاصد خيلي عجول و باشتابند. باشتاب بگويند و بشنوند و با عجله کار کنند و از کار خود نتيجه بگيرند. هرکاري را زودتر از ظرفيت زماني مناسب به آن مي طلبند. ظرفيت زماني کاري يا عملي مثلا يک ساعت است و آنها ده دقيقه بيشتر نمي توانند صبر کنند، در دقيقه يازدهم و دوازدهم حوصله شان تمام مي شود و سر و صدا راه مي اندازند. اگر قدرت داشته باشند مي جنگند و اگر قدرت نداشته باشند آن کار و کاسبي را ترک مي کنند و از منافع آن محروم مي شوند. ضدّ اين تسرع و تؤده به معناي صبر و تحمل و ايستادن تا زمان به ثمر رسيدن و با صبر و حوصله کارکردن است. عقل انسان در بعضي موارد مانند ترازوي زمان است. هر حادثه اي را در آن ظرفيت واقعي شان به انسان نشان مي دهد مثلا مي گويد اين درخت و زراعت يکسال ديگر يا ده سال ديگر به ثمر مي رسد و انسان را وادار به صبر و استقامت مي کند. صبر و استقامت در مدت زمان هر چيزي را تا به ثمر برساند تؤده مي نامند و ضد آن را تسرع نامند. تسرع به معناي سرعت پذيري وکم حوصلگي که ظرفيت زماني هر کار و گفتاري را قبول ندارد. با عجله مي گويد و مي خواهد با عجله بشنود. اين صفت جهل انسان است زيرا به واقعيت زماني هرکاري و هر چيزي آشنايي ندارد. زراعتي که براي رسيدن به محصول يکسال وقت لازم دارد در يک ماه و دوماه مي خواهد و بالاخره از محصول زراعت محروم مي شود. خداوند در قرآن ميفرمايد:" ولايؤده حفظهما " يعني حفظ آسمان ها و زمين ها تا به ثمر رسيدن خدا را خسته نمي کند و حوصله خدا را سر نمي برد. منظورش از آسمان و زميني که حفظ آن خدا را خسته نمي کند تربيت انسانهاست تا روزي که به کمال مطلق برسند. انسان شجره اي است که به ثمر رسيدن ان مدتي طولاني لازم دارد و خداوند در بعضي آيات اين مدت را به پنجاه هزارسال تمديد کرده است. خداوند خود را به اين کلمه معرفي مي کند و مي فرمايد:" ولايؤده حفظهما" يعني حفظ انسان ها تا به ثمر رسند خدا را خسته نمي کند. سرعت و عجله در کار خدا وجود ندارد. (کتاب غیب و شهود)