بیان اهمیت صبر در به ثمر رسیدن عمل صالح

خداوند دستور مي‏دهد كه اهل ايمان و عمل صالح بايستي يكديگر را سفارش به حق و سفارش به صبر و استقامت كنند. تواصي از ماده وصيت از باب تفاعل است. نشان مي‏دهد كه انسان ها همه با هم در اين وصيت‌ ها و سفارش ‌ها همكاري داشته باشند زيرا باب تفاعل خبر مي‏دهد از همكاري انسان ها در انجام فعلي كه نفعش و يا ضررش عايد خود آنها مي‏شود. وصيت به صبر و حق دنبالة دستور به ايمان و عمل صالح درست به معناي فراهم كردن زمينه ‌اي است براي به ثمر رسيدن ايمان و عمل صالح. ايمان و عمل صالح مانند بذري است كه در دل بندگان خدا كاشته مي‏شود و اين بذر مدت زيادي لازم دارد تا در افكار و قلوب مردم برويد و به ثمر برسد و بين انسان ها تفاهم و محبت بوجود آورد زيرا يكي از مسائلي كه براي ساخت مدينه فاضله و زندگي آخرت لازم است تفاهم و محبت شديد انسان ها نسبت به يكديگر است به كيفيتي كه هر انساني ديگران را در آن مدينه فاضله به حقانيت و علم و معرفت بشناسد و به او محبت و دوستي شديد پيدا كند خيلي بالاتر و بهتر از محبتي كه بين فرزندان و پدر و مادر است. پيدايش اين محبت بين انسان ها از مسير احسان و خدمت حاصل مي‏شود كسي كه بديگري احسان مي‏كند، براي جلب رضاي خدا به او خدمت مي‏كند و خير و بركتي به او مي‏رساند با همين احسان و خدمت بذر محبت در دل او ميكارد. و اين بذر هم مانند ساير بذر و نهال ها كه در دل خاك كاشته مي‏شود و در اثر مراقبت و آبياري رشد مي‏كند و به ثمر مي‏رسد. بذر احسان در قلوب مردم مانند بذر و نهال در دل خاك است. لذا حديث مشهور از پيامبر اكرم (ص) كه فرمودند الدنيا مزرعه الاخره يعني دنيا کشتگاه عالم آخرت است همين حقيقت را مي‏پروراند. هر عمل صالحي كه نافع به حال بندگان خدا مي‏باشد و بر طبق دستور خدا و به منظور جلب رضايت او انجام مي‏گيرد بذري است كه در نهاد مردم و قلوب آنها كاشته مي‏شود و اولين خاصيت اين بذر جلب محبت و تحريك عواطف انسانها نسبت به يكديگر است. شما مي‏توانيد به قلب خود مراجعه كنيد و ببينيد نسبت به چه كساني بهتر و بيشتر محبت داريد و چه كساني هستند كه شما را به خود جلب نموده و نسبت به آنها در قلب خودتان احساس علاقه و محبت مي‏كنيد. البته نسبت به همان كساني كه خدمت مؤثري به شما كرده ‌اند شما را از معركه‌ اي نجات داده ‌اند و يا اين كه به نياز و احتياج شما رسيدگي نموده ‌اند به هر كيفيتي بوده به شما احسان كرده ‌اند اين روابط عادي كه انسان ها به يكديگر دارند سلامي مي‏ دهند تا جوابي بشنوند براي كسي كار مي‏كنند تا مزدي بگيرند و يا خدمت ديگري مي‏كنند تا در برابر خدمتي بگيرند. تمام كارها و خدماتي كه به انتظار عوض و پاداش از طرف مخدوم انجام مي‏گيرد اين ها تمام از قبيل معامله و تجارت است و مانند اجناسي است كه بين دو نفر مبادله و معاوضه مي‏ شود لذا  اگر به كسي خدمتي كردند و در برابر پاداشي نديدند عصباني مي‏شوند و پرخاش مي‏ كنند، يا گاهي مطالبه مي ‏كنند كه چرا به شما احسان كرده ‌اند و در برابر آن از شما احساني نديده ‌اند يك چنين خدماتي كه از قبيل معامله و معاوضه است جلب محبت نمي ‌كند و دل ها را به يكديگر مربوط نمي ‌نمايد. آن خدماتي احسان شناخته مي‏ شود و جلب محبت مي‏كند كه انسان خدمت گذار خود را مأمور خدا مي‏ داند براي خدمت كردن اجر خدمت خود را از خدا مي ‏خواهد زيرا از خدا اطاعت كرده و بر طبق امر خدا و مأموريتي كه از جانب خدا دارد به مردم خدمت كرده و از مردم هيچ انتظار پاداشي ندارد بطوري كه اگر مخدومين نسبت به او بي اعتنايي كنند و يا به او در مقابل خدماتي كه ديده‌اند احترام نكنند كوچك ترين تأثيري در فكر او و روحيه او ايجاد نمي كند. خدماتي كه به اين كيفيت انجام مي‏گيرد احسان شناخته مي‏شود عمل صالح شناخته مي‏شود. ولي اگر در برابر منتي به كسي تحميل كند يا به انتظار اجر و پاداشي احسان كند، عمل صالح شناخته نمي شود و جلب محبت هم نمي‌كند اگر درست دقت كنيم تمامي افراد بشر در روي كره زمين خدمتگزار يكديگرند و هركس در هر جا هست به ديگران خدمت مي‏كنند ولي چون اين خدمات از نوع تجارت و معاوضه است. يعني هركسي در مقابل خدمت خود از مردم اجر و پاداش مي‏گيرد. اين خدمات بين مردم محبت بوجود نمي‌آورد و گاهي منشاء جنگ و نزاع مي‏گردد خدماتي بين مردم محبت بوجود مي‌آورد كه از نوع احسان باشد. خدمات انبياء و اولياء به همين كيفيت است. آنها بزرگ ترين و نافع‌ترين خدمات را به جامع بشر مي‏كنند و در مقابل كوچك ترين انتظاري از كسي ندارند. بلكه در مقابل خدمات اذيت مي ‏بينند و مخدومين به آنها آزار مي‏ رسانند ولي آنها از خدمات خود پشيمان نمي شوند بلكه به خدمت تا آخر عمر ادامه مي‏دهند. پس خدماتي كه از نوع احسان است همچون بذري در دل مردم كاشته مي‏شود و قلب مردم كشت گاه آخرت است. (تفسیر سوره عصر)