حکمت دادن زکات چیست؟

زکات در سه مرحله قابل اجراء است و بعد از اجراء در اين سه مرحله، روحيه انسان به انتهاي تکامل مي‏رسد و حالت لقاء ‏اللهي براي او دست مي ‏دهد و عامل اساسي آن در اين سه مرحله نماز و توجه به خداست. اول زکات مال، در قانون اسلام مقرر شده که سرمايه‏ داران مال و ثروت خود را در راه توليد بکار بيندازند و با ايجاد کسب و کار آبادي بوجود بياورند و از منافع توليد شده ماليات معيني بعنوان زکات بپردازند تا در مصالح اجتماعي و آبادي شهر و ممالکت اسلامي و تأمين عقب ‏افتادگي کارگران و کارمندان مصرف شود، تا در استفاده از مال و ثروت و تأمين فرهنگ و بهداشت همگان را بهره مند سازد. اگر زکات مال ادا نشود عوامل توليد آن که کارگران و دهقانانند، همچنين حکومت عالم اسلامي که در شعاع خود زمين و آبادي را بوجود مي ‏آورد، تعطيل مي‏گردد، در نتيجه مال از رشد و توليد باز مي ‏ماند، خود را به نابودي و هلاکت مي‏کشاند. پس زکات مال، عامل اساسي رشد مال و ثروت است. زکات بدن، در يک حديثي « کتاب اربعين شيخ بهائي » حضرت رسول اکرم ص فرمودند: هر مال و بدني که زکاتش داده نشود، ملعون است. صحابه عرض کردند يا رسول الله زکات مال را دانستیم، زکات بدن چيست؟ فرمودند: مريضي ‏ها و کسالت‏ ها و خارهائي که بدن را آزار مي ‏دهد مايه زکات بدن است. رشد بدن انسان همراه رشد عقل و دانش او بوجود ميآيد و تأمين سلامتي و بهداشت مزاج سالم در نتيجه عقل سالم  است. سلامتي بدن وقتي تأمين مي‏شود که در معرض حوادث طبيعت قرار گيرد. سرماها و عوامل منفي و مثبت مانند مرض ‏ها و معالجات بدن، انسان را در حد اعتدال قرار مي ‏دهد، قوام و پختگي  بوجود مي‏ آورد. اگر عوارض حوادث طبيعت نباشد و انسان در محيط آرام و ناز و نعمت زندگي کند، مانند ميوه کال قوام و استحکام پيدا نمي‏کند، عضلات و اعصاب، پيچيده و محکم نمي‏شود، ويتامين ‏ها و عناصر بدن، جاي مناسب خود را نمي‏گيرد. در اين ‏جا سؤالي از علي بن ابيطالب (ع) بوجود آمده که از آن حضرت پرسيدند شما که در اين شرائط فقر و گرسنگي مزاج خود را عادت ميدهيد و به نان جوئي اکتفا مي‏کنيد، نيرو و قدرت از کجا بدست مي‏آوريد؟ آن حضرت بدن حادثه ديده را با بدن حادثه نديده تشبيه مي‏کند به گياه بيابان و گياه کناره دريا، مي‏فرمايد: علف‏هاي کنار نهر و دريا که در ناز بسر مي ‏برند، طراوت پيدا مي‏کنند ولي استحکام ندارند، در مقابل کوچک‏ترين حادثه ‏اي خشک و نابود مي ‏شوند ، ليکن علف هاي صحرا و بيابانهاي خشک که گاهگاهي نمي به آن‏ها مي‏رسد و در معرض وزيدن بادها و حرارت آفتاب قرار مي‏گيرند اگرچه طراوت کمي دارند، ولي استحکام زياد پيدا مي‏کنند و در مقابل تند بادها و حوادث، ايستادگي مي‏نمايند. انسان‏هاي مرتاض و رياضت‏کش و انسان ‏هاي مبتلا که بر تقديرات الهي تن در مي ‏دهند و تسليم مي‏شوند مانند درخت ‏هاي بيابان خشک هستند، قوام و استحکام دارند، ولي انسان‏هائي که در ناز و نعمت به سر مي ‏برند و حادثه نميبينند و سر به تقديرات الهي نمي ‏سپارند، مانند ميوه کال و برگ سبز و خرم در مقابل کوچک‏ترين حادثه ‏اي  سقوط مي‏کنند و قوام خود را از دست مي ‏دهند. تزکيه بدن از آن‏جا شروع مي‏شود که خداوند متعال در تقديرات خود در بدن انسان اضداد بوجود مي ‏آورد، حرارت را مي‏ برد، برودت بوجود مي‏ آورد، همين‏طور برودت را مي‏برد حرارت بوجود مي آورد، سلامتي را مي ‏برد مريضي بوجود مي‏ آورد و از اين طريق انسان را در برابر حوادث طبيعت اداره مي‏کند، از هرحادثهاي عقل و استحکامي در وجود او ايجاد مي‏کند، اين حالات مختلف از يک‏طرف تن انسان را محکم و مستحکم نموده قوام و اعتدال بوجود  مي‏آورد و از طرف ديگر از هرحادثهاي عقل و دانشي در وجود انسان مي‏سازد . از جمله امراضي که مايه تزکيه و تصفيه بدن است، رنج و فشاري است که انسان در تصادم با طبيعت پيدا مي‏کند. همان‏طور که حوادث طبيعت عکس العمل و فعاليت در ما بوجود مي‏آورد، امراض هم در مزاج و خون ما عکس‏العمل و فعاليت بوجود مي‏آورد، اين عکس ‏العمل و فعاليت داخلي، مايه رشد بدن مي‏گردد. بدنبال دستور نماز و زکات مي‏فرمايد اگر ميخواهيد مشمول رحمت خداوند متعال قرار بگيريد رسول خدا را اطاعت کنيد و از دستورات او پيروي نمائيد. در اين جمله خداوند موضوع لطيف و دقيقي را يادآوري مي‏کند و مي‏فرمايد تنها راهي که از آن راه خدا مي‏تواند لطف و رحمت خود را به شما برساند و شما هم مي‏توانيد از آن راه به لطف و رحمت خدا برسيد خط اطاعت و بندگي است. (تفسیر سوره نور)