دستورات اخلاقی و اجتماعی در قرآن

آيه 28 ـ 29  اين آيات شريفه يكي ديگر از دستورات اخلاقي و اجتماعي را گزارش مي دهد و ميگويد: اي مردم با ايمان بجز خانه‌ هاي خودتان به خانه‌ هاي ديگران نرويد مگر بعد از آن كه انس و آشنايي پيدا كرده باشيد و بعد از آشنايي هم كه خواستيد به خانه ديگران از دوستان و آشنايان برويد، بايستي به اهل خانه سلام بدهيد، چنين اخلاقي براي شما بهتر است شايد بدينوسيله حقيقت اين دستور را رعايت كنيد، و اگر هم در خانه كسي نبود باز هم داخل مشويد، مگر وقتي كه صاحبخانه بيايد و به شما اجازه دهد و هنگامي كه صاحبخانه از ورود شما معذرت خواست و خواهش كرد كه برگرديد خواهش او را بپذيريد و اصرار نداشته باشيد كه حتماً به خانه مردم وارد شويد، چنين اعمالي بيشتر مايه طهارت و پاكيزگي شماست زيرا خداوند به اعمالتان آگاه است. بعضي‌ ها مي‌ خواهند نسبت به همه خوش‌ بين و خوش گمان باشند و بدليل اين خوش گماني همه مسلمانان را در يك رديف قرار دهند. خداوند در اين آيه ميخواهد بگويد خوش‌بيني و خوش‌گماني نسبت به مردم به جاي خود محفوظ، ولي به همين دليل جايز نيست كه خود را در اختيار مردم قرار دهيد يا اينكه مقدرات مالي و ديني و آبروي خود را به دست مردم بسپاريد اينطور خودسپاري و يا واگذاري مال و مقدرات بايستي بعد  از انس و آشنايي كامل باشد. رابطه انسان با مردم به دو قسم و به دو منظور است . اول: برخورد با آنها در خيابان و بازار صرفاً براي انجام كار و معامله و مذاكراتي كه فقط مربوط به معاشرت و انجام كار است. دوم : در مورد واگذاري حقوق مالي و انساني مانند ازدواج و ميهماني و واگذاري مقدرات ديني و اخلاقي ، آنچنان كه گوئي ميخواهد مال و شخصيت خود را در اختيار كسي قرار دهد. در مرحله اول بايستي به تمام مردم خوش‌گمان و خوش‌بين باشد و با آنان طوري برخورد كند كه گويي او را بهترين آدم ها مي شناسد، آنچنان كه در نگاه و برخورد بتواند محبت او را جلب كند و محبت خود را در دل او قرار دهد زيرا نمي خواهد امانتي به آنها بسپارد يا زمام آبرو و ناموس خود را در اختيار آنها بگذارد و نمي خواهد از نظر راهنمائي ديني و اخلاقي از آنها استفاده كند، بايستي نسبت به تمام مردم در اين مرحله خوش برخورد و خوش‌رفتار باشد. و اما در مرحله دوم كه مي‌ خواهد ميهمان كسي شود يا ميهماني بپذيرد يا زن به كسي بدهد و يا اين كه زن بگيرد يا اينكه دين خود را از كسي بياموزد، در اين موارد جايز نيست براساس خوش گماني بدون تحقيق و مطالعه وارد كار شود و مقدرات خود را به كسي واگذار كند. در اينجا لازم است جانب احتياط را رعايت كند بدون تحقيق به خانه كسي نرود و بدون مطالعه كسي را به خانه نياورد. در اينجاست كه خداوند متعال ميفرمايد: تا آشنايي پيدا نكرده‌ ايد داخل خانه كسي نشويد، منظور از ورود به خانه ديگران تنها میهمان شدن و ميهمان كردن نيست بلكه به مفهوم كامل به معناي واگذاري مقدرات است زيرا كسي كه ميهمان كسي ميشود حيثيت و آبروي خود را در اختيار او مي‌گذارد . (تفسیر سوره نور)