بیان شرایط انفاق کننده

يكي ‌از شرايط بزرگ‌ انفاقات‌ كه‌ مي شود گفت‌ باري‌ از دوش‌ مردم‌ برمي دارد و فقر آنها را علاج‌ مي كند خلوص‌ و اخلاص‌ است‌. خلوص‌ از يك‌ طرف‌ انسان‌ را مستحق‌ اجر خدا مي كند و از طرف‌ ديگر مال‌ انفاق‌ شده‌ را به‌ عنوان‌ روزي‌ خدا و بخشش‌ او تحويل‌ فقير مي دهد و انفاق‌ كننده‌، خود را يك‌ مأمور معرفي‌ مي كند كه‌ وظيفه‌ داشته ‌است‌ مال‌ خدا را به‌ بنده‌ خدا برساند. با اين‌ خاطره‌ هيچ‌ منتي‌ و اذيتي‌ تحميل‌ بنده‌ خدا نمي شود بلكه‌ از اين‌ جهت‌ كه‌ فقير، انفاق‌ كننده‌ را مستحق‌ اجر قرار داده‌ كار آخرتي‌ براي‌ او درست‌ كرده ‌است بر او حق‌ پيدا مي كند اگر قرار باشد كه‌ حقي‌ اثبات‌ شود ، انفاق‌ شونده‌ بر انفاق‌ كننده‌ حق‌ دارد.‌ اولا خود را مأمور خدا بداند. مأمور بر اين كه‌ مال‌ خدا را به‌ بندگان‌ خدا برساند و در برابر اين‌ مأموريت‌ اجر خود را از خدا بگيرد. دوم‌ اعتقاد به‌ اين كه‌ خدا بر او منت‌ دارد كه‌ او را واسطه‌ فيض‌ رساني‌ به‌ بنده‌ خود قرار داده‌ است.‌ با اين‌ عقايد و شرايط‌ مي توان‌ گفت‌ كه‌ بار فقرو نداري‌ را از دوش‌ فقير برداشته‌ و باري‌ به‌ دوش‌ او نگذاشته‌ است،‌ در غير اين‌ صورت‌ اگر انفاق‌ كننده‌ خود را مالك‌ مالي‌ بداند كه‌ انفاق‌ مي كند و با اين‌ انفاق‌ براي‌ خود حقي‌ بر بندگان‌ خدا قائل‌ مي شود و بنده‌ خدا را مرهون‌ رعايت‌ حق‌ خود بداند هر چند عقيده‌ خود را اظهار نكند، برابر باري كه‌ از دوش‌ بندگان‌ خدا برداشته‌ است‌ باري‌ هم‌ سنگين تر به‌ دوش‌ آنها گذاشته‌ است.‌ از اين كه‌ بنده‌ خدا را مأمور رعايت‌ حق‌ خود مي داند و بدتر از اين‌ اگر در برابر انفاق‌ اظهار منت‌ كند و به ‌او بفهماند كه‌ من‌ به‌ تو خدمت‌ كرده‌ ام‌ كه‌ مال‌ خود را به‌ تو داده ‌ام‌ با اين‌ اظهارات‌ خود را آقا و سرور فقير قرار داده‌ و او را مسئول‌ و مأمور رعايت‌ حق‌ سروري‌ خود ساخته‌ است‌ كه‌ با اين‌ كيفيت‌ چندين‌ برابر باري كه‌ از دوش‌ او برداشته‌ بار به ‌دوش‌ او گذاشته‌ است‌ و از اين‌ دو مرحله‌ بدتر اين‌ است‌ كه‌ با تظاهر به‌ برتري‌ او را تحت‌ الشعاع‌ بزرگي‌ خود قرارداده‌ به‌ او بفهماند كه‌ من ‌از تو بالاترم‌ و تو بايستي‌ مرا به‌ بزرگي‌ و بزرگواري‌ بشناسي‌ كه‌ مي توان‌ گفت‌ انفاق‌ به ‌اين‌ كيفيت‌ ظلم‌ به‌ بندگان‌ خدا مي باشد. خدمات‌ به ‌اين‌ كيفيت‌ هرگز به ‌دل‌ بندگان‌ خدا نمي ‌نشيند و بين‌ خادم‌ و مخدوم‌ محبت‌ بوجود نمي‌ آورد بلكه‌ از اين‌ نظر كه‌ با تحميل‌ منت‌ به‌ او ظلم‌ شده‌ است‌ بغض‌ و عناد هم‌ بوجود آمده‌ . لذا خداوند ميفرمايد:  انفاق‌ شما در ارتباط‌ با قلوب‌ بندگان‌ خدا از اين كه‌ دلنشين‌ آنها بوده‌ و يا نبوده‌ است‌ مانند سنگي‌ است‌ كه‌ روي‌ آن‌ گرد و غبار قرارگرفته‌ باران‌ مي بارد و گرد و غبارآن‌ را مي شويد. خداوند مال‌ مورد انفاق‌ را در اين‌ شرايط‌ تشبيه‌ به ‌گرد و غبار روي‌ سنگ‌ نموده‌ و دل‌ كسي‌ كه‌ به‌ او انفاق‌ شده‌ از اين كه‌ بذر انفاق‌ توام‌ با منت‌ و اذيت‌ است‌ نمي پذيرد، تشبيه‌ به‌ سنگ‌ نموده‌ همانطوري كه‌ خاك‌ روي‌ سنگ‌ با بارش‌ باران‌ باقي‌ نمي ماند انفاق‌ همراه‌ منت‌ و اذيت‌ هم‌ در دل‌ مستحق‌ نمي‌ نشيند تا اثرات‌ محبت‌ بوجود آورد.  بحث‌ سوم‌ اين‌ بود كه‌ خداوند انفاقات‌ درست‌ جامع‌ شرايط‌ را به‌ باغ‌ و زراعت‌ تشبيه‌ مي كند كه‌ روي‌ تل‌ خاك‌ نرمي‌ كاشته‌ شده‌ دائم‌ باران‌ و حرارت‌ آفتاب‌ به‌ اندازه‌ كافي‌ آن را فرا مي گيرد و قهرا رشد مي كند و به‌ ثمر مي رسد. (تفسیر سوره بقره)