رمز موفقیت انسان به دست خود انسان است یا بدست خداوند متعال؟

مفهوم دعا و نیایش این است که آنچه می خواهی از خدا بخواه و از خدا بگیر، و مفهوم کار و فعالیت این است که: به خود متکی باش و هر چه بیشتر برای موفقیت خود فعالیت کن. پس موفقیت به دست انسان است یا به دست خداوند متعال؟

در پاسخ این سؤال می گوئیم که البته اساس موفقیتِ انسان، در دعا و نیایش است زیرا نعمت های بزرگ و کوچک خداوند و فیوضات الهی به کسانی قابل انتقال و قابل افاضه است که آمادگی برای قبول آن داشته باشند. چنان که می گویند: "العطیّات بقدر القابلیات". هر فرستنده ای در مقابل خود گیرنده ای لازم دارد. فرستندۀ اصلی خداوند متعال است که بی نهایت قدرت و رحمت دارد و به بندگان خود می رساند و گیرندۀ اصلی فقط انسان است که می تواند از نعمت های خدا در دنیا و آخرت بهره مند شود و این بهره مندی و بهره گیری در انسان قابلیت و آمادگی لازم دارد. ابتدا بایستی انسان بداند که خداوند چه نعمت هائی در انبار وجود خود ذخیره دارد که همۀ آنها را می ‌خواهد به انسان ببخشد، وقتی دانست، خواهش و طلب در او پیدا شده و خود را آمادۀ دریافت آنها می کند. در این حال خداوند تعالی استعداد پذیرش نعمت ها را در او ایجاد می کند. خداوند تبارک و تعالی به جای یک پدر ثروتمند و قدرتمند است که بی نهایت ثروت و قدرت دارد و انسان ها به جای کودکان در خانۀ این پدر هستند. کودکان بایستی پدر خود و ثروت پدر خود را بشناسند و استعداد و آمادگی پیدا کنند تا از ثروت و قدرت پدر استفاده کنند. پدر اولین کاری که می کند، پرورش استعداد کودکان است، خداوند تعالی هم همین طور در مسیر اعمال و اقوال و خدمات و دعاها ( که آدرس همۀ موفقیت ها در این دعاهای مأثور از ائمه (ع) است) استعداد انسان را پرورش می دهد، او را برای پذیرش نعمت ها آماده می کند. این حقیقت را هم بایستی بدانیم که بروز استعداد ها و پرورش آن به دست خداوند تبارک و تعالی است؛ یعنی کار و فعالیت انسان مانند تخم کاری و نهال کاری است و پرورش تخم ها و نهال ها تا رسیدن به ثمرۀ آن، به ارادۀ خداوند. پس انسان با تمرین عبادات و خدمات در مکتب خدا برای رشد استعداد هایش آمادگی پیدا کرده و خدا او را می پروراند و به ثمر می رساند، و در نهایت فیوضات و برکات مادی و معنوی خود را در اختیارش می گذارد. (شرح دعای سمات)