سرمایه نیت و حرکت من در کجا است؟

هر نوع حركت و نيت، خواه حركت فكري باشد و يا عملي، سرمايه لازم دارد. بدون سرمايه، امكان حركت در وجود متحرك نيست. من مي‌ خواهم نماز بخوانم يا روزه بگيرم يا كارهاي ديگر، اين حركت، نيرو لازم دارد؛ بايستي شوق و اشتياقي در من پيدا شود تا براساس آن تمايل به عبادت پيدا كنم و اين شوق و اشتياق، سرماية حركت مي ‌باشد و اين سرمايه ‌ها به دست خداوند متعال است. دو نفر از كنار مسجد مي ‌گذرند، و يا به مظاهر دين خدا مربوط مي‌ شوند، يكي از آنها ميل به مسجد پيدا مي ‌كند و مي‌ رود و آن ديگري ميل به مسجد ندارد و نمي ‌رود. در اين جا مي‌گوييم: اين ميل از كجا بوجود آمد؟ آيا بندگان، اين ميل و عشق و علاقه را در خود ايجاد مي ‌كنند و يا خداي متعال؟ البته خداي متعال! زيرا اين ميل ها و جاذبه ‌ها مربوط به خلقت است و خلقت هم به دست خداوند متعال. پس خدايا، به كسي ميل دادي و به كسي ندادي و همينطور ساير حركات؟ هر حركتي نيرويي لازم دارد كه آن نيرو از نوع خلقت است و خلقت، به دست خداوند متعال است. در جواب مي‌گوييم، البته، حركات و اعمال، بدون نيرو قدرت، ممكن نيست، كه اولين سرماية نيروي حركت، همان ميل و اشتياق، به ارادة خود پيدا مي ‌شود وليكن اصل خواستن حق و اطاعت خدا و خواستن متاع دين، سرمايه ‌اي لازم ندارد كه بگوييم آن سرمايه را خدا بدهد. شما مي ‌توانيد بزرگ ترين مقام و ثروت را بخواهيد و آرزو كنيد. من پادشاهي مي‌ خواهم، من ثروت زياد مي ‌خواهم، من زندگي بهشتي مي ‌خواهم و چيزهاي ديگر. البته حركت به سوي خواهش ها، سرمايه لازم دارد وليكن اصل خواهش ها سرمايه‌ اي به جز علم و آزادي، لازم ندارد كه اين علم و آزادي را خداوند در نهاد هر انساني آفريده است و تمامي انسان ها از مؤمن و كافر، در اين خواستن و آرزو كردن، مساوي هستند زيرا خواستن از علم پيدا مي‌ شود و علم، منشأ آزادي و اختيار مي‌ شود. شما و ما و بقية انسان ها مي‌ توانيم مقامات دنيايي يا آخرتي را از خدا بخواهيم و در اين خواستن، تفاوتي بين مؤمن و كافر نيست. (ترجمه نهج‏ البلاغه)