تمام دین و کمال دین، به محبت است.

تمام‌ دين‌ و كمال‌ دين‌ به‌ محبت‌ است‌ و اگر انسان‌ محبت‌ به‌ خدا و اولياء خدا و محبت‌ به‌ نيكان‌ داشته‌ باشد هرگز خداوند او را به‌ جهنم‌ نمي‌ برد تا وقتي‌ كه‌ گرفتار جهنم‌ شد به‌ اهل‌ جهنم‌ بگويد من‌ خدا را دوست‌ داشتم‌ چرا جهنمي‌ شدم‌. نمونه‌ اين‌ جملات‌ براي‌ بيان‌ امتناع‌ از جهنمي‌ كردن‌ و يا جهنمي‌ شدن‌ دوستان‌ خداوند متعال‌ است‌. زيرا جهنم‌ محصول‌ بغض‌ و عناد است‌. اگر انسان ها از ابتداي‌ زندگي‌ يكديگر را و خداي‌ خود را دوست‌ داشته‌ باشند و بر مدار محبت‌ و دوستي‌ زندگي‌ كنند هرگز در ميان‌ آنها جنگ‌ و اختلافي‌ و نزاعي‌ پيدا نمي شود و در صورتي كه‌ جنگ و اختلاف‌ نباشد جهنم‌ ساخته‌ نمي شود زيرا آتش‌ جهنم‌ محصول‌ كفر و عناد و  جنگ‌ و نزاع‌ است‌.‌ اين‌ جمله‌ به‌ ما مي‌ فهماند كه‌ بزرگ ترين‌ سرمايه‌ بهشتي‌ شدن‌ و نجات‌ از جهنم‌ پيدا كردن،‌ محبت‌ خدا و محبت‌ اولياء خدا است. بايستي‌ اين‌ حقيقت‌ را هم‌ بدانيم‌ كه‌ محبت‌ به خدا و اولياء خدا و محبت‌ به‌ بندگان‌ خدا محصول‌ خدمت‌ است‌. تنها بذري‌ كه‌ ثمره‌ آن‌ محبت‌ است‌ خدمت‌ به خدا و دوستان‌ خداست‌ خدمت‌ به‌ خداوند متعال‌ همين‌ عبادت ها و دعاهائي‌ است‌ كه‌ خداوند به‌ ما دستور داده‌ است‌ وقتي‌ كه‌ به ياد خدا باشيم‌ و با خداي‌ خود به وسيله‌ نماز و دعا رابطه‌ داشته‌ باشيم‌ تكرار عبادت ها و دعاها محبت‌ به خدا و ائمه‌ را در قلب‌ ما پرورش‌ مي دهد. همين طور خدمت‌ به‌ بندگان‌ خدا. وقتي‌ كه‌ براي‌ خدا به‌ بندگان‌ خدا خدمت‌ كرديم‌ محصول‌ اين‌ خدمات،‌ پيدايش‌ محبت‌ به خدا و اولياء خدا است. انسان‌ براي‌ خدا به‌ زندگي‌ خودش‌ خدمت‌ مي كند. زن‌ به شوهر خدمت‌ مي كند براي‌ خدا و يا شوهر به‌ زن‌ و بچه‌ خدمت‌ مي كند براي‌ خدا. اين‌ خدمات‌ باعث‌ مي شود كه‌ محبت‌ زياد به‌ زن‌ و بچه‌ و شوهر خود پيدا مي كنند و همين‌ خدمات‌ و محبت ها به‌ انسان ها مايه‌ پيدايش‌ محبت‌ خدا و اولياء خدا هم‌ مي شود زيرا هر نوع‌ خدمتي و عمل‌ خوبي‌ از يك‌ طرف‌ خدمت‌ به‌ مردم‌ است‌ و از طرف‌ ديگر مايه‌ رواج‌ دين‌ و فضيلت‌ مي شود و خدمت‌ به‌ دين‌ خدا به حساب‌ مي‌ آيد. مثلا" شما با قيافه‌ باز به‌ بنده‌ اي‌ از بندگان‌ خدا و يا به‌ پدر و مادر خود سلام‌ مي كنيد و اين‌ سلام،‌ دل‌ پدر و مادر شما را نرم‌ مي كند و در دل‌ آنها نشاط‌ بوجود مي‌ آورد.  از طرفي‌ همين‌ سلام‌ و قيافه‌ باز و اخلاق‌ خوب‌ دين‌ خدا را هم‌ ترويج‌ مي كند و خدمت‌ به‌ دين‌ خدا به حساب‌ مي‌ آيد. مايه‌ جلب‌ محبت‌ خدا و اولياء خدا مي شود. خدمات‌ از عوامل‌ بزرگ‌ پيدايش‌ محبت‌ است‌ همان طور كه‌ خيانت ها عامل‌ بزرگ‌ پيدايش‌ بغض‌  و عداوت‌ است‌. بغض‌ و عداوت،‌ خط‌ جهنم‌، اخلاق‌ و محبت‌ هم‌ خط‌ بهشت‌ است.‌ محبت‌ آن قدر مهم‌ است‌ كه‌ وقتي‌ يك‌ نفر از امام‌ صادق‌ (ع‌ ) مي پرسد كه‌ آيا در دين‌ محبت‌ به‌ مردم‌ هم‌ واجب‌ است‌ و يا لازم‌ نيست‌ كه‌ دينداران‌ يكديگر را دوست‌ داشته‌ باشند؟ امام‌ عليه‌ السلام‌ درجواب‌ مي‌ فرمايد: مگر دين‌ خدا به جز محبت‌ و خدمت‌ چيز ديگري‌ هست‌؟! شما وقتي‌ خدا و دين‌ خدا را دوست‌ داشته‌ باشي‌ به‌ دين‌ خدا خدمت‌ مي كني‌ و اگر دوست‌ نداشته‌ باشي‌ خدمت‌ نمي‌ كني‌ و شايد خيانت‌ كني‌. پس‌ محبت،‌ محصول‌ خدمت‌ است‌ و باز خدمت،‌ لازمه‌ محبت‌ است‌. محبت‌ و خدمت‌ هر دو يكديگر ادغام‌ شده‌اند. دليل‌ اين كه‌ پدرو مادر فرزندان‌ خود را از ديگران‌ بيشتر دوست‌ دارند براي‌ اين‌ است‌ كه‌ به‌ فرزندان‌ خود بيشتر خدمت‌ كرده‌اند و چون‌ پدر و مادر به‌ فرزندان‌ بيشتر خدمت‌ مي كنند آنها را بيشتر دوست‌ دارند و فرزندان‌ كه‌ كمتر به‌ پدرو مادر خدمت‌ مي‌كنند پدر و مادر را كمتر دوست‌ دارند. پس‌ همه‌ بكوشند كه‌ محبت‌ خود را به خدا و دين‌ خدا تكميل‌ كنند زيرا ممكن‌ نيست‌ ذره‌ اي‌ محبت‌ خدا در دل‌ انسان‌ باشد و باز هم‌ انسان‌ به خدا و دين‌ خدا خيانت‌ كند و يا كم‌ خدمت‌ كند. (شرح دعای شعبانیه)