تأویل این که شب بر روز سبقت نمی ‏گیرد چیست؟

خداوند ميفرمايد : شب‌ برروز سبقت‌ نمي‌ گيرد و خورشيد به‌ ماه‌ نمي رسد. خورشيد نمي تواند ماه‌ را درك‌ كند و شب‌ هم‌ نمي تواند بر روز سبقت‌ گيرد و تمامي‌ مظاهر ماه‌ و خورشيد در مدار خود شناورند. اين‌ آيه‌ شريفه‌، هم‌ در مظاهـر طبيعت‌ تفسير دارد و هم‌ در مظاهر هدايت‌ و مكتب‌ تعليم‌ و تربيت‌. همانطور كه‌ در طبيعت،‌ ماه‌ و خورشيد و ستارگان‌ هستند و حركت‌ مي‌ كنند و شــب‌ و روز بوجود مي‌ آورند، در اجتماع‌ انسانها و در وجود هر انساني‌ هم‌ شب‌ و روز پيدا مي شود. شب‌ وجود انسان‌ جهل‌ انسان‌ است‌ و روز وجود انسان‌ علم‌ و دانش‌ او است و خدا در اين‌ آيه‌ خبر مي دهد كه‌ عاقبت‌ علم‌ انسان ها بر جهل‌ آنها پيروز مي شود و انسانها در خطّ‌ علم‌ و دانش‌ يك‌ تمدن‌ عالي‌ انساني‌ بوجود مي‌ آورند كــه‌ در آن‌ تمدن‌، آثار جهل‌ و ناداني‌ كه‌ از جمله‌ آن‌ آثار مرگ‌ و مرض‌ و مصيبت هاي‌ ديگر است‌ از بين‌ مي رود. آثار علم‌ و دانش‌ كه‌ از آن جمله‌ حيات‌ دائم‌ وآسايش‌ كامل‌ است‌ به وجود مي ‌آيد. مظاهر شب‌ در جامعه،‌ كفار و جهال‌ هستند كه‌ حاضر نيستند از مكتب‌ انبياء استفاده‌ كنند و مظاهر روز، دانشمندان‌ و علماء مي باشند كـه‌ از مكتب‌ انبياء بهره‌ بردند. اين‌ دو نوع‌ مظهر به‌ نام‌ دو حزب‌ حق‌ و باطل‌ و يا دو لشگر خدا و شيطان‌ با يكديگر در تضادند و مي‌ جنگند تا هر كدام‌ از آنها ميـــدان‌ زندگي‌ را از ديگري‌ سلب‌ كنند. در آيات‌ ديگري‌ نظيرآن‌ خدا مي فرمايد: كه‌ شب‌ بر روز سبقت‌ نمي گيرد يعني‌ مظاهر باطل‌ و لشگرهاي‌ شيطان‌ بر لشکر الهي‌ غلبه‌ نمي كننـد بلكه‌ غلبه‌ با لشکر خدا است. آيات‌ و احاديث‌ خيلي‌ زياد است‌ كه‌ عاقبــت‌ در كره‌ زمين‌ حكومت‌ الهي‌ ظاهر مي شود و كفر و نفاق‌ از بين‌ مي رود. كفار و منافقين‌ هم‌ منزوي‌ مي شوند و در عذاب‌ دائم‌ الهي‌ قرار مي گيرند. تفسير اين‌ آيه‌ در طبيعت‌ به معناي‌ اين‌ است‌ كه‌ خورشيد و ماه‌ هر كدام‌ مدار معيني‌ در فضا دارند در مـدار معيني‌ مخصوص‌ به خود گردش‌ مي كنند و با يكديگر برخورد ندارند. اينطور نيست‌ كه‌ نظام‌ طبيعت‌ از هم‌ بپاشد و ستارگان‌ از مدار خود خارج‌ شوند و همين طور شب هـاي‌ طبيعت‌ كه‌ تاريكي‌ باشد بر روزهاي‌ طبيعت‌ احاطه ‌نمي كند، حتي‌ در شب ها كه ‌حاكميت‌ با ظلمت‌ و تاريكي ‌است‌ ستاره ‌ها مي درخشند و اين‌ ظلمت‌ ها نمي توانند نور ستارگان‌ را خاموش‌ كنند. اما روز روشن‌ كه‌ حاكميت‌ با روشنائي‌ است‌ اثري‌ از ظلمت‌ و تاريكي‌ و يا مظاهر ظلمت‌ پيدا نمي شود. در يك‌ مجلس‌ مفاخره‌ تاريخي‌ كه‌ بين‌ بني‌ هاشم‌ و بني‌ اميه‌ بعد از صلح‌ امام‌ حسن‌ مجتبي ‌(ع‌) ترتيب‌ يافت‌ بني‌ اميه‌ موفقيت‌ خود را در رسيدن‌ به‌ خلافت‌ و حكومت‌ به‌ رخ‌ بني‌ هاشم‌ كشيدند و خود را از بني‌ هاشـــم‌ بهتر و بالاتر دانستند. امام‌ حسن‌ (ع‌) در جواب‌ آنها فرمودند كه‌ اگر حكومت‌ عالـم‌ و آدم‌ يك‌ روز بهره‌ شما باشد دو روز بهره‌ ما خواهد بود و اگر يك سال‌ بهره‌ شما باشد دو سال‌ نصيب‌ ما خواهد شد. ما در حكومت‌ شما از نعمت هاي‌ خداوند متعال‌ استفاده ‌مي كنيم‌ مانند شما زن‌ و زندگي‌ داريم‌ اما شما در حكومت‌ ما مقيد و محبوس‌ خواهيد بود و بهره‌ اي‌ از نعمت هاي‌ خدا نخواهيد گرفت‌ زيرا شما با سياست‌ شيطاني‌ فعاليت‌ مي كنيد و فعاليت‌ شيطاني‌ ضعيف ‌است‌ و ما با سياست‌ الهي‌ فعاليت‌ مي كنيم‌ و سياست‌ الهي‌ قوي‌ است‌.  (تفسیر سوره یس)