چرا خدا سر راه‌ ظالم مانعي‌ ايجاد نمي‌ كند تا نتواند ظلم‌ كند؟

جواب‌ اين‌ است‌ كه‌ اولاً خداوند انسان‌ را آزاد و آگاه‌ آفريده‌ است.‌ تنها موجودي‌ كه‌ عالم‌ و آگاه‌ است‌، خير و شرّ مي داند و نفع‌ و ضرر مي شناسد، همين‌ انسان‌ است‌. اگر خداوند اين‌ آگاهي‌ و آزادي‌ را از انسان‌ بگيرد بايستي‌ حيوان‌ خلق‌ كند نه‌ انسان،‌ زيرا حيوانات‌ بر كارهاي‌ خود اراده‌ و اختيار ندارند. وليكن‌ هدف‌ خدا و هدف‌ انسانها در زندگي‌، رسيدن‌ به‌ علم‌ و معرفت‌ و زندگي‌ كردن‌ بر مدار علم‌ و معرفت‌ است‌ كه‌ آن‌ را زندگي‌ بهشتي‌ مي نامند. مشكلات‌ دنيا و آخرت‌ را علم‌ مردم‌ برطرف‌ مي كند. جهل‌ مردم‌ عامل‌ بزرگ‌ مصيبت ها و بلاها، علم‌ مردم‌ هم‌ عامل‌ بزرگ‌ سلامتي‌ و آسايش‌ است‌. پس‌ بر خداوند واجب‌ مي شود به‌ هر كيفيتي‌ كه‌ باشد انسانها را به‌ علم‌ و آگاهي‌ و معرفت‌ كامل‌ برساند تا بعد از پيدايش‌ معرفت‌ كامل‌ زندگي‌ بهشتي‌ براي‌ مردم‌ داير شود. در اينجا انسانها به‌ دو فرقه‌ تقسيم‌ مي شوند: عده ‌اي‌ از طريق‌ اطاعت‌ و بندگي‌ به‌ علم‌ و معرفت‌ مي رسند و عده ‌اي‌ هم‌ از طريق‌ گناه‌ و معصيت.‌ زيرا اين‌ گناه‌ و معصيت‌ ها و ظلم‌ و ستم‌ ها و ضررها و خطرها آموزنده‌ است‌. مي گويند هر ضرري‌ عقلي‌ زياد مي كند. در اينجا انسانهائي كه‌ فريفته‌ كفر و گناه‌ و ظلم‌ و ستم‌ مي شوند و سعادت‌ و خوشبختي‌ خود را در جنايت‌ و ظلم‌ و ستم‌ مي‌ دانند امر داير مي شود كه‌ خداوند جنايتكاران‌ را در راه‌ كفر و گناه‌ آزاد گذارد و وسايل‌ كار و فعاليت‌ هم‌ در اختيار آنها قرار دهد تا آنها كه‌ خوشبختي‌ خود را در گناه‌ و معصيت‌ مي دانند به‌ كفر و گناه‌ مشغول‌ شوند تا به‌ نتايج‌ كفر و گناه‌ كه‌ همان‌ ضررها و خطرها و مصيبت هاي‌ دنيا و آخرت‌ است‌ برسند. زيرا گناه‌ و معصيت‌ راه‌ پيدايش‌ ضررها و خطرهاي‌ دنيا و آخرت‌ است‌ هرگز از گناه‌ و معصيت‌ نمي‌ تواند خوشبختي‌ و سعادت‌ بوجود آورد. معصيت‌ كاران‌ پس‌ از آن كه‌ به‌ نتايج‌ گناه‌ و معصيت‌ رسيدند و فهميدند كه‌ از طريق‌ كفر و گناه‌ چه‌ مصيبت ها و بدبختي ها براي‌ خود ساخته ‌اند و شرف‌ انساني‌ خود را از بين‌ برده‌ اند دو حالت‌ براي‌ آنها پيدا مي شود: عده ‌اي‌ از اين‌ ضررها و خطرها سرمي خورند و به‌ پناه‌ خدا بر مي گردند و توبه‌ مي كنند و همين‌ توبه‌ كه‌ نتيجه‌ آن‌ ضررها و خطرها بوده‌ براي‌ آنها حياتبخش‌ است‌. در نتيجهكفر و گناه‌ براي‌ دو طايفه‌ آموزنده‌ است‌: يكي‌ اهل‌ ايمان‌ و تقوا كه‌ از كفر كفار درس‌ عبرت‌ مي گيرند و در دين‌ خود محكم‌ تر مي شوند و ديگر معصيت‌ كاراني‌ كه‌ با خطرات‌ گناه‌ و معصيت‌ روبرو مي شوند و سرشان‌ به‌ ديوار مي خورد بر مي گردند و توبه‌ مي كنند. عده ‌اي‌ هم‌ به‌ كفر و گناه‌ خود ادامه‌ مي دهند تا دم‌ مرگ‌ توبه‌ نمي كنند عذابشان‌ به‌ عالم‌ آخرت‌ منتقل‌ مي شود. بعد از مدتها حبس‌ و عذاب‌ در جهنم‌ تحولي‌ در آنها پيدا مي شود و مشمول‌ عفو خدا واقع‌ مي شوند. عده‌ اي‌ هم‌ تا ابد در جهنم‌ مي‌ مانند حالت‌ گرايش‌ و توبه‌ در آنها پيدا نمي شود در نتيجه‌ خلود ابدي‌ پيدا مي‌ كنند. پس‌ نظر به‌ اين كه‌ گناه‌ و معصيت‌ ها براي‌ كساني‌ كه‌ عاشق‌ گناه‌ و معصيت‌ هستند عاقبت‌ آنها را متنبه‌ مي كند و ايمان‌ مؤمنين‌ را هم‌ محكم تر مي كند. بهتر اين‌ است‌ كه‌ خداوند مؤمن‌ و كافر را در راه‌ ايمان‌ و كفر آزاد بگذارد تا هر دو طايفه‌ زندگي‌ بهشتي‌ و جهنمي‌ خود را به‌ ثمر برسانند. (شرح دعای ندبه)