علت ناتوانی کفار از سجده در قیامت

در روز قیامت کفار دعوت به سجده شده ولی کفر آنها باعث می شود نتوانند به پروردگار خود سجده کنند. زیرا سجده حالتی ناشی از ایمان است و عاملی که انسان را به سجده در برابر پروردگار خود وادار می کند روح ایمان است. یک چنین روحیه ای فقط در قلب کسی ایجاد می شود که به پروردگار خود ایمان آورده، مخلصانه در حالتی نه از سر طمع و ترس بلکه با خشوعی که از درک عظمت خدا برایش حاصل شده خدا را سجده کند. سجده ای که از سر ترس و طمع بر اثر روبرو شدن با جهنم و مشاهدۀ بهشت انجام شود سجده نیست. روح ایمان عاملی غیر از اخلاص ندارد و اگر روح ایمان در دل نباشد، در قبال دعوت به سوی خدا مرده ای بیش نیست. روح مرده مثل جسم مرده است که نمی تواند سجده کند و برای عبادت خدا آماده شود. مسلما هر حرکتی در وجود انسان مولود عامل روحی خاصی است. روح حیوانی عامل حرکت حیوان برای تهیه غذا، و روح علم عامل حرکت انسان برای تهیه خواسته های خود، و روح ایمان، عامل حرکت مؤمن برای عبادت خدا است. این روح ایمان با تهدید و تطمیع و بعد از دیدن بهشت و جهنم در قلب انسان ایجاد نمی شود. بنابراین تنها عامل محرک برای عبادت و اطاعت خدا روح ایمان است. انسان در دنیا می تواند این روح را به دست آورده، خداوند متعال را عبادت و سجده کند. وقتی به خداوند عظیم کافر شد، به گناه و معصیت کشیده شده تا روزی که مرگ او فرا برسد. سپس با همان حال کفر زنده شده، و این حالت سدّ و مانع بزرگی برای درک مقام پروردگار و خشیت از اوست. در این حال که ایمان خود را از دست داده و کفر وجودش را فرا گرفته نمی تواند پروردگارش را سجده کند. روزی که او در دنیا به اطاعت از خدا دعوت شد همچون مسافری بود در ابتدای راه، نه مؤمن و نه کافر. نه قدمی به جلو برداشته بود که به مقصد نزدیک شود و نه به عقب، که از مقصد دور شود. می توانست مقصد خود را به سوی خدا تعیین کرده و سپس حرکت کند. اما مقصد را ترک کرد و با ظلم و دشمنی به پستی کشیده شد. کفر در وجودش ریشه کرد و شیطان با او تماس گرفت به خبط و خطا وادارش کرد. پس چنین مانعی مثل کفر نمی گذارد کافر در آخرت پروردگار خود را سجده کند. (تفسیر سوره قلم)