پيدايش نتيجه احسان متوقف به چه شرائطي است؟

پيدايش نتيجه احسان متوقف به شرائطي است که قسمتي از آن در احسان کننده و قسمت ديگر در انساني است که مستحق احسان است. شرائط انساني که طرف احسان و خدمت شما واقع مي شود اين است که فهم و معرفت به احسان شما داشته باشد، تا بتواند از احسان شما تشکر نموده و خدمت شما را منظور کند، انساني نباشد که به خدمت و احسان شما طمع بسته باشد، و خود را بر شما ذي حق بداند، بطوري که اگر به او احسان کرديد گمان کند که حق او را ادا کرده ايد و اگر از احسان و خدمت خودداري کردي فکر کند که  حق او را ضايع ساختي، در نتيجه احسان شما را منظور ندارد و در صورت قطع احسان با شما دشمني مي کند. درست مانند طلبکار است که اگر به حق خود نرسد به جنگ و ستيزه جوئي بر مي خيزد، احسان و خدمت به چنين مردمي در جاي خود خطرناک است و بيش از آن که نفعي بوجود آورد  ضرر و خسارت بوجود مي آورد. لذا لازم است شخص خدمتگزار و احسان کننده، زمينه خدمت و احسان خود را تشخيص دهد و بذر احسان خود را در زمين نامناسب نپاشد و به نااهل خدمت  نکند. و اما شرائطي که در خدمتگزار و احسان کننده منظور شده است اين است که از خدمت و احسان خود هدفي بجز رضاي خدا نداشته باشد، تا مي تواند احسان خود را پنهان بدارد، چنان که احسان او بر شخصي که مشمول خدمت قرارگرفته است مستور باشد، معروف است که مي گويند صدقات خود را طوري بدهيد که اگر با دست راست داديد دست چپ شما بي خبر باشد. حتما اگر اين شرط در صدقات بوجود مي آمد اين همه گدا پيدا نمي شد. مولاي متقيان علي (ع) چنان اخلاقي داشتند که نيمه هاي شب در خانه فقرا و بيچارگان مي رفتند. طوري به آن ها کمک مي کردند که کسي از آن خدمت با خبر نبود، صبح از خواب حرکت مي کردند و مي ديدند مبلغي پول و خواروبار در اختيار آنهاست و احسان کننده را نديده اند و نشناخته اند. ظهور احسان و خدمت بين دو نفر انساني که واجد شرائط هستند خيلي مفيد و پربرکت است و باعث پيدايش انس و آشنائي مي گردد. در مواردي هم که حاجتمندي در خانه شما مي آيد و حاجت خود را اظهار مي دارد، بايستي به طريقي حاجت او را برآوريد که احساس منت نکند و هم در شما طمع نبندد. در اين آيه شريفه خداوند تشويق مي کند که بهتر اين است شما با دوستان و خويشاوندان خود کنار سفره بنشينيد و با يکديگر غذا بخوريد و اين حشر اجتماعي و سفره همگاني را به خويشاوندان و دوستان مخصوصاً کساني که از آنها زمين گير و نابينا هستند اختصاص داده است. خاصيت يکچنين حشري اين است که خويشاوندان و دوستان شما اگر مريض و يا از شما عقب افتاده تر باشند در خود احساس حقارت نکنند و شما نيز بخاطر جلوافتادگي برآنها احساس تکبر و برتري ننمائيد، درصورتي که شرايط صفا و خلوص بين شما و خويشاوندان بوجود آيد و يکديگر را براي خدا و انسانيت دوست بداريد. يک چنين حشر و اجتماعي بجاي خود لذتبخش و مايه بقاء دوستي و خويشاوندي خواهد بود. (تفسیر سوره نور)