منظور خدا از این که به پیامبرش فرموده شب ها قیام کند و روزها تسبیح نماید با این که شب را برای آرامش و خواب، و روز را برای بیداری و معاش قرار داده چه بوده؟

کلمه( سبح) به معنی تفکر است. به شخص متفکر می گویند سابح، و در لغت به معنی حرکت چیزی در فضا و آب است. می گویند فلانی در آب سباحت می کند. قرآن کریم می فرماید:  هر یک در فضای خود شناورند.  یسبحون یعنی خورشید و ماه و کواکب در فضا شناورند. سباحت به حرکاتی می گویند که بدون وسیله و مسبب بیرونی انجام می شود. مثلا حرکت پرندگان، که با بال خود در فضا می پرند و یا انسان که با پای خود و یا وسائلی مثل سیارات و طیارات بر روی زمین یا در هوا حرکت می کند. سبح و سباحت نیست. اما شناوری ماهی ها و انسان در آب و یا گردش سیارات و ثوابت در فضا که بدون اتکا به اسباب و وسیله ای انجام می شود سباحت است. حرکت فکری انسان در علوم مختلف را هم که گاهی با استفاده از کتاب ها و بیانات و تذکرات و گاهی بدون استفاده از این وسائل انجام می شود سبح، و از باب تفعیل تسبیح می نامند. در این آیات خداوند تعالی رسول خود را به خواندن نماز در شب و تسبیحات طولانی در روز امر می کند. بعضی از مفسرین سبح طویل را به معنی فراغ طویل دانسته، می گویند پیامبر اکرم (ص) شبها به خاطر نماز های شبانه خسته شده، روز را به آسایش پرداخته، پس شاید خدا به او چنین امر کرده که شب ها بیدار باشد و با خدای خود نجوا کند و روز را استراحت کند. اما خداوند تعالی که خود شب را برای آرامش و خواب و روز را برای بیداری و معاش قرار داده، می فرماید: خواب را آرامش قرار دادیم و شب را برای پوشش شما و روز را برای ادامۀ معاش.  مناسب نیست که برای رفع خستگیِ شبانه امر کند که روز را به استراحت و خواب بگذران. پس سَبح در این جا به معنی تفکر و سباحت است. خدای تعالی به پیامبر خود امر می کند که شب ها قیام کند و روزها تسبیح نماید، یعنی در عظمت پروردگار خود فکر کند و به تسبیح و تقدیس او مشغول باشد. سبحه و سَباحت در مورد انسان به معنی تفکر است. متفکر سابح و سائح است زیرا مثل ماهی در آب، در این عالم بزرگ به دنبال یافتن گوهر علم و حکمت، شناور است و یا مثل گمگشته ای در بیابان برهوت به دنبال آب و فضائی برای استراحت، و البته جز یاد خدا چیز دیگری به انسان آرامش و اطمینان نمی بخشد. بنا بر این سبح در این آیه به معنی فراغت و خواب روزانه به دلیل بیداری شبانه  نیست؛ چرا که خدای تعالی روز را برای معاش و حرکت و شب را برای آرامش و خواب قرار داده است. (تفسیر سوره مزمل)