تفسیر و تأویل قرآن مثل خواب و تعبیر خواب است.

تفسير و تأويل‌ قرآن‌ مثل‌ خواب‌ و تعبير خواب‌ است.‌ انسان‌ در عالم‌ خواب‌ با اشيائي‌ مثل‌ كوه‌ و دريا و صحرا و حيوانات‌ رو به رو مي‌ شود. وقتي‌ از خواب‌ حركت‌ مي ‌كند مي‌ گويد در عالم‌ خواب‌ ماري‌ را ديدم‌ كه‌ به‌ گردن‌ من‌ پيچيده‌ و يا عقربي‌ را ديدم‌ كه‌ مرا مي ‌گزد و ديگري‌ مي ‌گويد در خواب‌ كبوتري‌ را ديدم‌ كه‌ در دامن‌ من‌ نشست‌ و باز ديگري‌ مي‌ گويد در عالم‌ خواب‌ پدر يا مادر را ديدم‌ كه‌ شربت‌ شيري‌ به‌ من‌ دادند و آشاميدم.‌ كساني كه‌ چنين‌ خواب هايي‌ را مي‌ بينند در حضور دانشمندي‌ كه‌ مي تواند خواب‌ را تعبير كند مي ‌نشينند و مي‌ گويند خواب‌ ديدم‌ ماري‌ به‌ گردنم‌ پيچيده‌ است‌ يا عقرب‌ مرا مي ‌گزد تعبيرش‌ چيست،‌ آن‌ دانشمند جواب‌ مي‌ دهد كه‌ انسان‌ ظالمي‌ بر تو مسلّط‌ مي‌ شود و تو را به‌ بردگي‌ مي كشاند يا مي ‌گويد رفيق‌ بدي‌ پيدا مي‌ كنی كه‌ تو را با بدگويي‌ و فحّاشي‌ مي ‌گزد، ديگري‌ مي‌ گويد خواب‌ ديدم‌ كبوتري‌ از آسمان‌ به‌ دامنم‌ نشست.‌ دانشمند جواب‌ مي‌ دهد خداوند فرزندي‌ عالِم‌ و دانشمند به‌ تو عطا مي‌ كند و يا مي‌ گويد خواب‌ ديدم‌ پدر و مادرم‌ شربت‌ شيري‌ به‌ من‌ دادند دانشمند جواب‌ مي ‌دهد پدر و مادر تو آموزگارت‌ هستند، تو را نصيحت‌ مي‌ كنند، علم‌ و دانش‌ به‌ تو مي‌ آموزند، تو را به‌ زندگي‌ بهشتي‌ هدايت‌ مي ‌كنند. حضرت‌ يوسف‌ كه‌ يكي‌ از پيامبران‌ بزرگ‌ خدا بود در عالم‌ خواب‌ ديد كه‌ يازده ستاره‌ از آسمان‌ به‌ زمين‌ آمدند و پشت‌ پاي‌ او را بوسيدند، همين‌ طور ماه‌ و خورشيد را ديد كه‌ در اطراف‌ او دور مي ‌زنند و او را سجده‌ مي‌ كنند. فردا صبح‌ خوابش‌ را براي‌ پدرش‌ نقل‌ كرد و از او تعبيرش‌ را پرسيد. پدر گفت‌ خداوند تو را به‌ قدرت‌ و سلطنت‌ مي‌ رساند. در مقام‌ و منصبي‌ قرار مي ‌گيري‌ كه‌ برادرانت‌ تو را سجده‌ مي ‌كنند و تسليم‌ فرمان‌ تو مي ‌شوند. پدر و مادر هم‌ به‌ تو ملحق‌ مي‌شوند و به‌ وسيلة‌ مقام‌ و منصب‌ تو شهرت‌ و عظمت‌ تاريخي‌ پيدا مي ‌كنند. پس‌ از آن‌ به‌ فرزندش‌ يوسف‌ گفت:‌ مبادا خوابت‌ را براي‌ برادرانت‌ تعريف‌ نمايي‌ زيرا آنها از اين‌ خواب‌ كه‌ ديده‌ اي‌ مي‌ فهمند كه‌ تو غزّت‌ و قدرت‌ پيدا مي ‌كني‌ و تسليم‌ تو مي ‌شوند. در اين جا خواب هايي كه‌ مي ‌بينند به‌ منزلة‌ تفسير است‌ و تعبير خواب‌ به‌ منزلة‌ تأويل‌. (کتاب تفسیر و تأویل)